Planina Rudnik je najviši planinski predeo centralne Srbije sa najvišim vrhom, Cvijićev vrh, od 1132 m n.v. Karakterišu je relativno dobro očuvana prirodna i poluprirodna staništa kao i bogata hidrografska mreža. To je pre svega šumsko područje sa očuvanim listopadnim šumama koje se i danas nalaze u povoljnom stanju. Očuvanost primarnih staništa obezbeđuje prisustvo brojnih retkih i ugroženih vrsta koje doprinose da se biodiverzitet ove planine izdvaja u odnosu na ostale delove Šumadije. Na području planine Rudnik utvrđeno je prisustvo 698 biljnih taksona, od kojih naročitu vrednost predstavljaju endemične biljne vrste. Različiti tipovi vegetacije, koji se neravnomerno smenjuju, uslovili su veliko bogatstvo faune užeg i šireg područja planine Rudnik koju čine 45 vrsta sisara, 117 vrsta ptica, 20 vrsta vodozemaca i gmizavaca, 62 vrste insekata i 10 vrsta riba. Veliki broj zabeleženih vrsta je strogo zaštićen prema nacionalnom zakonodavstvu, a značajan broj predstavlja i vrste od međunarodnog značaja. Posebnu vrednost predstavlja lokalitet „Veliki Šturac“, izdvojen kao najočuvaniji deo planine Rudnik sa ostacima autohtonih bukovih šuma, zaštićen još davne 1959. godine kao rezervat prirode, danas obuhvaćen režimom zaštite I stepena.
Zbog svih svojih vrednosti područje planine Rudnik prepoznato je kao Područje od značaja za Evropsku zajednicu (pSCIs – Sites of Community Importance) „Rudnik planina“, a predstavlja i deo Potencijalnog Područja od posebne zaštite (pSPA – Special Protection Areas) „Rudnik-Gruža“.
Pored bogatog biodiverzitata, područje Rudnika ima veoma bogatu i burnu istoriju kroz koju je postojala izražena interakcija čoveka i prirode, pre svega zbog postojanja značajnih ležišta mineralnih sirovina koja se i danas koriste, što je jedan od osnovnih pokretača bogate kulturne baštine na ovom području.
Ukupna površina PIO „Planina Rudnik“ iznosi 10.019 ha.
Na području Predela izuzetnih odlika „Planina Rudnik“ izdvojene su posebne prostorne celine sa režimima zaštite I, II i III stepena, u skladu sa prirodnim i stvorenim vrednostima, antropogenim uticajima, potrebnim merama za sprovođenje zaštite i očuvanja, kao i mogućnostima korišćenja i razvoja. Područje pod režimom zaštite I stepena zauzima površinu od 13,95 ha (0,14% ukupno zaštićene površine), pod režimom II stepena 207,82 ha (2,07% ukupno zaštićene površine) i pod režimom III stepena 9798,03 ha (97,79% ukupno zaštićene površine).
Prema utvrđenim granicama Predeo izuzetnih odlika „Planina Rudnik“ administrativno se nalazi na teritorijama grada Kragujevca, kao i na teritoriji opština Gornji Milanovac i Topola. Studija zaštite PIO „Planina Rudnik“ je 11.04.2023. dostavljena nadležnom Ministarstvu zaštite životne sredine na dalju proceduru. Na osnovu člana 42. stav 8. Zakona o zaštiti prirode Ministarstvo zaštite životne sredine obavestilo je javnost o postupku pokretanja zaštite prirodnog područja I (prve) kategorije, kao Predeo izuzetnih odlika „Planina Rudnik“. Danom postavljanja obaveštenja (29.08.2023. godine) na internet stranici Ministarstva ispunjeni su uslovi za pokretanje postupka zaštite ovog prirodnog područja.
