Saopštenje povodom netačnih informacija iznetih u javnost u vezi narušavanja staništa strogo zaštićene vrste Burešov dugonogi veliki mrmoljak (Triturus ivanbureschi) u Brebevnici
Povodom netačnih i neutemeljenih informacija koje su se pojavile u javnosti u vezi sa izdavanjem rešenja o uslovima zaštite prirode za projekat izgradnje solarne elektrane ,,Brebex” na teritoriji KO Brebevnica i KO Bačevo, opština Dimitrovgrad, čija je primena dovela do uništavanja staništa strogo zaštićene divlje vrste Burešov dugonogi veliki mrmoljak Triturus ivanbureschi na lokalitetu Duboka bara na kat parc. broj 489 KO Brebevnica, opština Dimitrovgrad, Zavod za zaštitu prirode Srbije radi istinitog informisanja javnosti, izdaje sledeće saopštenje: Oštro demantujemo sve navode koji sugerišu da je Zavod za zaštitu prirode Srbije postupio mimo zakona, ,,zaboravio” na podatke o prisustvu vrste Triturus ivanbureschi ili propustio da primeni zakonom predviđene procedure. Svaki korak u ovom postupku sproveden je strogo u skladu sa važećim propisima iz oblasti zaštite prirode Republike Srbije, odnosno u skladu sa Zakonom za zaštitu prirode („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 91/10 – ispravka, 14/16, 95/18 – dr. zakon i 71/21) i Pravilnikom o proglašenju i zaštiti strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva („Službeni glasnik RS”, br. 5/10, 47/11, 32/16 i 98/16). U cilju utvrđivanja tačnih činjenica, javnosti predočavamo sledeće podatke: Zavod za zaštitu prirode Srbije je u svemu postupio po zakonu i u okviru svojih nadležnosti propisao jasne uslove zaštite prirode za predmetni projekat. Za izgradnju solarne elektrane ,,Brebex” na teritoriji KO Brebevnica i KO Bačevo, opština Dimitrovgrad, Zavod za zaštitu prirode Srbije je izdao dva akta, i to: Zavod za zaštitu prirode Srbije je pre bilo kakvih radova na izgradnji, u Opštim uslovima, podtačka 6) Rešenja o uslovima zaštite prirode 03 Br. 021-1937/3 od 13.7.2023. godine, za potrebe izrade Plana detaljne regulacije područja solarne elektrane ,,Brebex” na teritoriji opštine Dimitrovgrad, obavezao investitora da sprovede stručne Ekspertize prirodnih vrednosti predmetnog područja, odnosno procene uticaja Projekta, sa posebnim akcentom na elemente biodiverziteta u trajanju od najmanje jedne kalendarske godine. Postupajući po navedenom rešenju Zavoda za zaštitu prirode Srbije urađena je jednogodišnja Ekspertiza prirodnih vrednosti, koja je Zavodu dostavljena na uvid dana 20.5.2024. godine. Detaljnom procenom uticaja izgradnje solarne elektrane ,,Brebex” na životnu sredinu, koju su na terenu sproveli licencirani stručnjaci, zvanično je ustanovljeno da je ,,jedina konzervaciono vredna populacija vodozemaca na lokaciji Projekta populacija Burešovog dugonogog mrmoljka koja sve životne funkcije ostvaruje u vodenim staništima Lipinskog jezera”. U Ekspertizi se takođe navodi i da je u cilju sprečavanja negativnog uticaja izgradnje solarne elektrane na predmetnoj lokaciji, konkretno za vrstu vodozemca Burešov dugonogi veliki mrmoljak Triturus ivanbureschi, potrebno ,,primenom strategije preventivnog planiranja, Lipinsko jezero izuzeti iz Projekta”. Zavod za zaštitu prirode Srbije je u tački 1. podtačka 2) Rešenja o uslovima zaštite prirode 03 Br. 021-3083/2 od 19.8.2024. godine, za potrebe izrade lokacijskih uslova za izgradnju solarne elektrane ,,Brebex” u KO Bačevo i KO Brebevnica, opština Dimitrovgrad, obavezao investitora da se ,,u cilju očuvanja prioritetnih stanišnih tipova i staništa strogo zaštićenih divljih vrsta, pridržava ublažavajućih mera datih u dokumentu Eskprertiza prirodnih vrednosti područja solarne elektrane ,,Brebex” u okviru poglavlja Procena uticaja i mere ublažavanja na str. 108-127;”. U navedenoj Ekspertizi investitoru su date smernice – Mapa konzervaciono vrednih staništa koja su izuzeta iz prostora za realizaciju projekta primenom strategije preventivnog planiranja. Predmetna kat. parc. broj 489 KO Brebevnica, opština Dimitrovgrad, na kojoj se nalazi tzv. Duboka bara je deo označenih zona koje su izuzete iz projekta izgradnje solarne elektrane. U trenutku izdavanja Rešenja o uslovima zaštite prirode 03 Br. 021-1937/3 od 13.7.2023. godine i 03 Br. 021-3083/2 od 19.8.2024. godine, Zavod za zaštitu prirode Srbije nije imao saznanja o staništu strogo zaštićene divlje vrste Triturus ivanbureschi, niti je razmatrao samu baru jer predmetna kat. parc. broj 489 KO Brevevnica, opština Dimitrovgrad, nije bila predmet zahteva za izgradnju solarne elektrane ,,Brebex” u KO Brebevnica i KO Bačevo, opština Dimitrovgrad. Takođe, Zavod za zaštitu prirode Srbije u trenutku izdavanja navedenih rešenja o uslovima zaštite prirode 03 Br. 021-1937/3 od 13.7.2023. godine i 03 Br. 021-3083/2 od 19.8.2024. godine nije imao saznanja da je predmetna populacija strogo zaštićene divlje vrste Triturus ivanbureschi na lokalitetu Duboka bara ,,genetički čista populacija”, odnosno da je populacija od posebnog konzervacionog značaja i generalno velikog značaja za biodiverzitet Republike Srbije jer se u zahtevima i izveštajima institucije, koja se bavi istraživanjem ove populacije, nigde to ne navodi. Zavod za zaštitu prirde Srbije oštro demantuje i odbacuje kao apsolutno netačne tvrdnje da su podaci o prisustvu strogo zaštićene divlje vrste Triturus ivanbureschi, ali i drugih prisutnih divljih vrsta sa lokaliteta Duboka bara, prethodno dostavljeni kroz aplikaciju ,,Terenska”. Takvi navodi predstavljaju dezinformaciju jer u zvaničnom sistemu i bazi podataka Zavoda za zaštitu prirode Srbije, koja se koristi za svakodnevne aktivnosti, takvi unosi ne postoje. Ovim putem obaveštavamo javnost da je Zavodu za zaštitu prirode Srbije podnet zahtev 03 Br. 021-1261/3 od 15.4.2026. godine, inspektora za zaštitu životne sredine Ministarstva zaštite životne sredine za terenski izlazak na osnovu prijave koju je uputilo udruženje građana ,,Jerma” iz Pirota. Dana 16.4.2026. godine stručni saradnici Zavoda izvršili su terenski obilazak predmetne lokacije staništa vrste Triturus ivanbureschi na kat. parc. 489 KO Brebevnica, opština Dimitrovgrad, u saradnji sa republičkim inspektorom za zaštitu životne sredine Ministarstva zaštite životne sredine. Na terenu je uočeno da je oko same bare, staništa velikog mrmoljka i drugih strogo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta vodozemaca (mali mrmoljak Lissotriton vulgaris, gatalinka Hyla sp., šumska žaba Rana dalmatina, obična krastača Bufo bufo i velika zelena žaba Pelophylax ridibundus), izvršeno čišćenje terena u vidu krčenja vegetacije, za potrebe izgradnje solarne elektrane ,,Brebex”. Krčenjem vegetacije narušena su kopnena staništa navedenih divljih vrsta koja koriste tokom vanreproduktivnog perioda, kao i za prezimljavanje. Takođe, Zavod za zaštitu prirode Srbije je postupajući po zahtevu, a u skladu sa odredbama Zakona za zaštitu prirode i Pravilnika o proglašenju i zaštiti strigo zaštićenih i zaštićenih divljih vrsta biljaka, životinja i gljiva, dao pozitivno mišljenje za translokaciju jedinki strogo zaštićenih divljih vrsta vodozemaca sa lokaliteta Duboka bara na okolna adekvatna vlažna staništa. Tokom stručnog i inspekcijskog nadzora dana 16.4.2026. godine obiđene su i okolne bare, u krugu od 5 km, koje bi, u zavisnosti od samog rešenja republičke inspekcije, poslužile za translokaciju jedinki vrste Triturus ivanbureschi.